Wprowadzenie nowej podstawy programowej wychowania przedszkolnego budzi powszechne zainteresowanie w środowisku edukacyjnym. Wśród nauczycieli i dyrektorów pojawiają się kluczowe pytania. Jakie zmiany nas czekają i kiedy wchodzą w życie? Czy nowa regulacja wymaga natychmiastowej reformy dokumentacji i planów pracy? A co najważniejsze – jak te modyfikacje wpłyną na codzienną praktykę dydaktyczną i czy rzeczywiście mamy do czynienia z rewolucją?
Wprowadzenie nowej podstawy programowej wychowania przedszkolnego brings wyraźny przewrót w dotychczasowym myśleniu o rozwoju dziecka. Odchodzi od sztywnych schematów, abstrakcji i spędzania godzin przy stolikach na rzecz realnego doświadczania, sprawczości oraz bezpośredniego kontaktu ze światem. W dużym skrócie: nowy dokument mocniej akcentuje budowanie kompetencji, rozwijanie sprawczości dziecka, naukę przez praktyczne działanie oraz stworzenie odpowiedniego otoczenia edukacyjnego.
Zamiast dotychczasowych czterech obszarów rozwoju nowa podstawa definiuje dziewięć szczegółowych sfer. Co dokładnie zmienia się w poszczególnych filarach edukacji przedszkolnej i jak przekłada się to na codzienną pracę z dziećmi?
1) Obszar fizyczny (ruchowy): Ruch wpleciony w cały dzień
Koniec z traktowaniem aktywności fizycznej wyłącznie jako odrębnego punktu w planie dnia pod hasłem „zajęcia gimnastyczne”. Nowa podstawa przesuwa akcent na naturalny, swobodny i codzienny ruch – motoryka duża traktowana jest tutaj jako podstawa. Istotną nowością jest bezpośrednie zwrócenie uwagi na korektę i wczesne zapobieganie wadom postawy. Swoboda ruchu, bieganie, wspinanie się czy balansowanie są też traktowane jako fundament pod prawidłowy rozwój procesów poznawczych i dojrzewanie układu nerwowego.
2) Obszar emocjonalny i osobisty: Budowanie silnego „Ja”
Ta sfera skupia się na wnętrzu dziecka, jego poczuciu bezpieczeństwa oraz budowaniu stabilnej tożsamości. Dziecko ma zyskiwać poczucie, że jego wybory mają znaczenie, a ono samo jest ważną i autonomiczną jednostką, co stanowi podstawę do budowania własnej tożsamości małego człowieka. Duży nacisk położono też na naukę nazywania własnych emocji i odczytywania sygnałów płynących z ciała, co buduje odporność psychiczną i dba o dobrostan dziecka.
3) Obszar społeczny: Relacje oparte na empatii
Edukacja społeczna przestaje być jedynie nauką przestrzegania przedszkolnych zasad — staje się nauką autentycznego współistnienia w grupie. Dzieci uczą się zasad nie „bo tak trzeba”, ale poprzez zrozumienie perspektywy i uczuć drugiego człowieka. Rozwijanie empatii jest tutaj podstawą do późniejszego przyswajania społecznych norm. Ważnym wątkiem jest również otwartość na różnorodność oraz kształtowanie postaw szacunku i odpowiedzialności za najbliższe otoczenie.
4) Obszar językowy i komunikacyjny: Przestrzeń na każdy głos
To jeden z najbardziej rozbudowanych i postępowych fragmentów nowej dokumentacji. Rewolucją jest oficjalne włączenie komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC) do kanonu przedszkolnego porozumiewania się. Ustawodawca położył również duży nacisk na umiejętności takie jak autentyczna rozmowa, słuchanie ze zrozumieniem oraz budowanie gotowości do nauki czytania poprzez czerpanie radości z zabawy słowem, a nie odtwarzanie sztywnych formułek.
5) Obszar matematyczny: Koniec z abstrakcją na kartce
Matematyka w przedszkolu powraca tam, gdzie jej miejsce — do praktyki i realnych sytuacji życiowych. Orientacja w przestrzeni, liczenie, dostrzeganie rytmów czy mierzenie odbywają się na konkretnych przedmiotach i w codziennych sytuacjach (np. podczas przygotowywania posiłków czy zabaw na podwórku). Głównym celem jest też wykształcenie logicznego myślenia i wyobraźni, a nie pamięciowe opanowywanie zapisów cyfr. Doświadczenie oraz rozwój intuicji matematycznej ma być tutaj filarem edukacji.
6) Obszar przyrodniczy: Edukacja wychodzi z sali
Nauka o przyrodzie przestaje ograniczać się do oglądania obrazków w książkach. Kluczem jest systematyczne przebywanie na zewnątrz — bez względu na pogodę. Dzieci mają bezpośrednio badać naturę, dotykać, obserwować pory roku i budować głęboką więź z otaczającym je środowiskiem poprzez stały kontakt z nim.
7) Obszar artystyczny: Proces jest ważniejszy niż wynik
W nowej podstawie następuje zdecydowany zwrot w kierunku autentycznej ekspresji i swobody twórczej. Przestrzeń przedszkolna ma pożegnać jednakowe wycinanki tworzone „od szablonu” na rzecz powstawania prac niepowtarzalnych. Rysunek, malarstwo, muzyka i taniec mają służyć przede wszystkim wyrażaniu siebie, przeżywaniu sztuki i rozwijaniu wyobraźni, a nie generowaniu „szablonowych prac”.
8) Obszar techniczny: Powrót do pracy rąk
Ten punkt przywraca należną rangę praktycznym umiejętnościom życiowym, majsterkowaniu i rozwojowi motoryki małej. Dzieci pozyskują wiedzę poprzez działanie: manipulowanie różnymi materiałami, składanie, proste naprawy czy poznawanie mechanizmu działania codziennych przedmiotów. Praca z realnymi materiałami (drewno, glina, sznurki, proste narzędzia) przygotowuje rękę do wyzwań znacznie skuteczniej niż wielokrotne kreślenie szlaczków.
9) Obszar cyfrowy (bezurządzeniowy): Mądre myślenie bez nadmiaru ekranów
Na pierwszy plan wysuwa się tutaj przestroga przed bezmyślnym wykorzystywaniem urządzeń cyfrowych do zapełniania wolnego czasu (np. oglądaniem przez dzieci bajek czy graniem w gry w czasie wolnym). Celem jest używanie technologii w ograniczonej formie, tak aby od małego przyzwyczajać do zasad higieny i bezpieczeństwa cyfrowego. Możemy to robić np. sprawdzając jakość powietrza w aplikacji przed spacerem, słuchając fragmentu prognozy pogody czy korzystając z oprogramowania edukacyjnego do konkretnego zadania (zwłaszcza w przypadku dzieci ze specjalnymi potrzebami). Kształtowanie kompetencji przyszłości, takich jak kodowanie, odbywać się może w dużej mierze bez udziału tabletów czy monitorów, np. poprzez zajęcia z Matą STEAM. Pokazanie właściwego celu korzystania z technologii to absolutny fundament pod bezpieczne i świadome korzystanie z niej w przyszłości.
Co pozostaje bez zmian?
Trzon codziennej pracy nauczyciela nie ulega rewolucji. Wciąż kluczowe będą działania, które są doskonale znane od lat: aktywność ruchowa, spacery, eksperymentowanie z matematyką, teatr, nauka liter, przygotowanie do pisania czy pielęgnowanie przyrody.
W jaki sposób mTalent Edukacja przedszkolna odpowiada na nową podstawę programową 2026?
1) Zeszyty nauczyciela i dziennik elektroniczny
Największa zmiana w nowej podstawie programowej dotyczy wprowadzenia w miejsce czterech dotychczasowych obszarów rozwoju dziewięciu szczegółowych sfer. Pociąga to za sobą bardziej szczegółowe rozpisywanie dokumentacji. W odpowiedzi na to w programie mTalent Edukacja przedszkolna przygotowane zostały cztery nowe Zeszyty nauczyciela, które pomogą odnaleźć się w codziennych wyzwaniach. Od września można je znaleźć w wersji cyfrowej na platformie mTalent.pl. Dodatkowo opracowany został nowy rozkład materiału do dziennika elektronicznego LiveKid pod kątem podstawy programowej do edukacji przedszkolnej 2026.
Ekrany z programu wskazujące gdzie są umieszczone nowe zeszyty nauczyciela.
Przykład z rozpisanymi wszystkimi obszarami z zeszytu nauczyciela.
2) Sprawczość i dobrostan
W programie położono nacisk na to, by dziecko było twórczym uczestnikiem procesu edukacji, a nie tylko biernym odbiorcą poleceń. W materiałach znajduje się dużo zadań, które wprost zachęcają najmłodszych do samodzielności i kreatywności w działaniu. Autorki dużą wagę przyłożyły też do materiałów rozwijających samoświadomość dzieci, umiejętność nazywania emocji, rozwój empatii, a także dobrostan psychiczny i fizyczny maluchów.
Przykład ćwiczenia interaktywnego rozwijającego umiejętność rozróżniania emocji.
Przykłady ćwiczeń rozwijających samoświadomość dzieci.
3) Mądre korzystanie z technologii i edukacja cyfrowa bez prądu
Ministerstwo nakłada na nauczycieli obowiązek mądrego podejścia do technologii cyfrowych, ograniczenia ich tylko do wybranych momentów w ciągu tygodnia i pilnowania, by dzieci miały właściwe wzorce związane z higieną cyfrową i bezpieczeństwem. Celem jest wyeliminowanie czasu, który dzieci bezmyślnie spędzają przed ekranami (np. oglądając bajki czy teledyski na YouTube, grając w gry), i przyzwyczajanie ich, że z komputera czy tabletu korzysta się do nauki i pracy. Proponujemy, by materiałów cyfrowych zawartych w programie używać wspomagająco — jako urozmaicenie i podsumowanie zajęć lub jako motywator.
Przykład ćwiczenia interaktywnego, w którym zadaniem dziecka jest ułożenie historyjki przedstawiającej co się stanie gdy naszą uwagę rozproszy telefon.
Zabawa ruchowa z muzyką. Zadaniem uczniów jest naśladowanie ruchów nauczyciela do melodii z programu.
Ponadto należy pamiętać, że cztery Zeszyty nauczyciela zawierają kompletne scenariusze umożliwiające prowadzenie w pełni analogowych zajęć z użyciem pomocy fizycznych dołączonych do pudełka, a także zabawek będących na wyposażeniu przedszkola, przedmiotów codziennego użytku i „darów natury” (zabawy bazujące na piasku, kasztanach, żołędziach, produktach spożywczych itd., których używanie dodatkowo wspomaga integrację sensoryczną).
Przykład strony z zeszytu nauczyciela, która podaje propozycje zajęć do wykorzystania popołudniu w przedszkolu.
4) Praktyczne doświadczenia edukacyjne
W mTalent Edukacja przedszkolna umieszczonych jest wiele zadań o charakterze praktycznym. W scenariuszach znajdują się zadania projektowe (np. uprawa fasoli) oraz propozycje kreatywnej pracy, w ramach której dzieci tworzą zabawki oraz własne przedmioty codziennego użytku. Ponadto wymyślają własne powitania, rytuały, regulaminy i zasady oraz gry i zabawy, a także uczą się planowania, np. wspólnego wyjścia. Nie zabrakło też pomysłów na zajęcia plenerowe w ogrodzie, lesie itd.
Zadanie polegające na tworzeniu makiety miasta według własnego pomysłu dzieci.
Przykład zadania, dzięki któremu dzieci poznają zasady, ale też uczą się rozumieć to pojęcie i mają okazję zastosować je w praktyce.
Przykład ćwiczenia interaktywnego, które utrwala rozumienie doświadczenia z łączeniem barw.
5) Nowoczesna edukacja włączająca
Seria mTalent powstała z myślą o uczniach ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Wszystkie programy, które w niej powstają, są dostosowane do potrzeb uczniów doświadczających różnych trudności, zgodnie z wytycznymi WCAG. Ponadto każdy program mTalent to ogromny wybór materiałów cyfrowych i analogowych, dający niespotykane gdzie indziej możliwości wyboru konkretnych treści oraz ich formy pod kątem potrzeb uczniów.
Autorki programu mTalent Edukacja przedszkolna bardzo dobrze znają wyzwania nowoczesnej edukacji włączającej, ponieważ nie tylko posiadają odpowiednie wykształcenie, ale też znają te wyzwania z praktyki — prowadzą przedszkole specjalne. To wszystko sprawia, że program mTalent Edukacja przedszkolna od początku powstawał z myślą o prowadzeniu zajęć w grupach mieszanych, w których część dzieci będzie miała specjalne potrzeby edukacyjne.
Dodatkowo w serii mTalent znajdują się inne programy, które kładą nacisk na rozwój dzieci z niepełnosprawnościami. Ponadto fragmenty najnowszego programu mTalent AAC. Czytanie, rozumienie, komunikacja mogą zapewnić wsparcie w obszarze komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC) na etapie edukacji najstarszych uczniów przedszkola.
Przykład ćwiczenia interaktywnego, które jest pretekstem do zabawy integracyjnej w grupie.
Przykład zadań z zeszytu nauczyciela z wykorzystaniem kolorowych nakrętek. Zadania te możemy dobierać pod kątem możliwości grupy.
Podsumowanie
Nowa podstawa programowa 2026 wyraźnie pokazuje, że dobra edukacja przedszkolna to ta, która dzieje się w działaniu, na świeżym powietrzu i w relacji z drugim człowiekiem. Odchodzimy od podręcznikowych schematów na rzecz budowania w dzieciach sprawczości, ciekawości świata i gotowości do radzenia sobie z wyzwaniami codziennego życia. Te wszystkie elementy zostały uwzględnione w programie mTalent Edukacja przedszkolna.
