Wprowadzanie rozwiązań wspierających komunikację i edukację osób o złożonych potrzebach w komunikowaniu się coraz częściej wykracza poza tradycyjne materiały edukacyjne. Współczesne technologie dają możliwość łączenia rozwijania kompetencji językowych, komunikacyjnych i poznawczych z aktywnym uczestnictwem w świecie, w którym komunikacja cyfrowa jest naturalnym elementem codzienności. W tym kontekście interesującą propozycją jest program mTalent AAC. Czytanie, rozumienie, komunikacja, który jesienią tego roku pojawi się na polskim rynku.
Program został przygotowany z myślą o uczniach z trudnościami w komunikowaniu się, w tym o uczniach z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Jego głównym założeniem jest rozwijanie umiejętności czytania ze zrozumieniem oraz kompetencji językowych i komunikacyjno-społecznych. Materiały zostały oparte na tekstach dostosowanych do potrzeb odbiorców, między innymi z wykorzystaniem zasad tekstu łatwego do czytania i rozumienia (ETR).
Jedną z cech programu, które szczególnie zwróciły moją uwagę podczas testowania, jest spójność materiału. Poszczególne elementy tworzą przemyślaną całość, a jednocześnie program pozostawia nauczycielowi, terapeucie czy innemu specjaliście dużą swobodę w wyborze sposobu pracy. Nie ma konieczności realizowania wszystkich zadań po kolei. Można korzystać z całego przygotowanego materiału albo wybierać te ćwiczenia, które odpowiadają aktualnym potrzebom i celom komunikacyjnym konkretnej osoby. Jest to szczególnie istotne w pracy z osobami o złożonych potrzebach w komunikowaniu się, ponieważ ich możliwości, tempo pracy i aktualne cele mogą być bardzo zróżnicowane. Takie rozwiązanie sprawia, że program może być zarówno kompletnym narzędziem do systematycznej pracy, jak i bazą pojedynczych aktywności wykorzystywanych w zależności od aktualnych działań terapeutycznych.
Istotną wartością programu jest połączenie rozwijania umiejętności czytania i rozumienia tekstu z komunikacją wspomagającą i alternatywną (AAC). Interaktywne zadania wykorzystują znaki PCS oraz fotografie, a przygotowane do poszczególnych tematów tablice komunikacyjne zawierają słownictwo potrzebne do pracy w danym obszarze. Na uwagę zasługuje sposób uporządkowania słownictwa oraz wykorzystanie podstawowego kodu kolorów. Takie rozwiązanie może ułatwiać orientację na tablicy, a jednocześnie wspierać budowanie bardziej rozbudowanych wypowiedzi. Dzięki temu AAC staje się wsparciem umożliwiającym aktywne uczestniczenie w zadaniu, odpowiadanie, dokonywanie wyborów i budowanie wypowiedzi. Program daje również możliwość pracy nad prawidłową konstrukcją zdań, odmianą fleksyjną, rozwijaniem wypowiedzi kilkuelementowych oraz poszerzaniem słownika mowy biernej. W połączeniu z rozwijaniem kompetencji poznawczych tworzy to szeroką przestrzeń do pracy nad językiem.
Dużym atutem programu są zastosowane fotografie – są czytelne oraz przedstawiają zarówno dzieci, jak i osoby dorosłe. Materiały mogą być pomocne dla użytkowników w różnym wieku. Warto podkreślić także szatę graficzną aplikacji. Jest ona uniwersalna i nie ma charakteru infantylnego. To, moim zdaniem, jedna z ważniejszych cech programu. W przypadku mTalent AAC udało się stworzyć rozwiązanie, które może być wykorzystywane z osobami w szerokim przedziale wiekowym, bez wrażenia niedopasowania do ich wieku.
Program zawiera setki ekranów interaktywnych z różnorodnymi ćwiczeniami. W czasach, gdy technologia i komunikacja cyfrowa są nieodłączną częścią codziennego życia, wykorzystanie ich w edukacji osób z niepełnosprawnościami wydaje się szczególnie potrzebne. Podoba mi się to, że program wykorzystuje możliwości technologii, zamiast pozostawać wyłącznie przy tradycyjnych, drukowanych materiałach. Interaktywne zadania mogą zwiększać atrakcyjność pracy oraz wspierać aktywne i dostosowane do współczesnych realiów uczestnictwo uczniów z niepełnosprawnościami.
mTalent AAC to nie tylko zestaw ćwiczeń interaktywnych. Program obejmuje również kilkaset kart pracy przeznaczonych do samodzielnego wydruku, publikacje drukowane, w tym poradnik metodyczny i tablice do komunikacji, a także materiały uzupełniające pracę z poszczególnymi tematami. Takie połączenie różnych form materiałów jest praktyczne. Pozwala płynnie przechodzić pomiędzy pracą przy komputerze a aktywnościami wykonywanymi poza ekranem. Karty pracy mogą stanowić kontynuację lub uzupełnienie danego tematu, natomiast tablice komunikacyjne pozwalają wykorzystać wprowadzone słownictwo również w trakcie codziennych rozmów. Patrząc z perspektywy terapeuty uważam, że program może być również źródłem inspiracji i wsparciem metodycznym– dostarcza wiele materiałów, które można wykorzystać w różny sposób. Uniwersalność programu sprawia, że trudno przypisać go wyłącznie do jednej grupy odbiorców. Został przygotowany z myślą o określonej grupie uczniów, ale jego konstrukcja pozwala na elastyczne wykorzystanie poszczególnych materiałów w zależności od możliwości i potrzeb konkretnej osoby. Szczególnie dobrze odnajdą się w nim osoby, które potrzebują dodatkowego wsparcia w zakresie rozumienia tekstu, rozwijania języka, budowania wypowiedzi oraz korzystające ze wspomaganych i alternatywnych sposobów porozumiewania się. Istotna jest również możliwość samodzielnego poruszania się po zadaniach. Prosta nawigacja może zwiększać sprawstwo użytkownika i pozwalać mu na pełne uczestniczenie w wykonywaniu zadań.
Po przetestowaniu programu mTalent AAC. Czytanie, rozumienie, komunikacja za jego największe atuty uważam przede wszystkim spójność materiału, możliwość elastycznego dopasowania ćwiczeń do aktualnych celów komunikacyjnych, połączenie edukacji z AAC oraz uniwersalną, nieinfantylną formę graficzną. Ważne jest również to, że program łączy świat materiałów drukowanych z możliwościami technologicznymi. Dzięki temu może odpowiadać na różne potrzeby osób z niepełnosprawnościami. To propozycja, która może stanowić wartościowe wsparcie dla nauczycieli, terapeutów i innych specjalistów pracujących z osobami o złożonych potrzebach w komunikowaniu się, która daje użytkownikom możliwość rozwijania języka, czytania, rozumienia i komunikowania się w sposób efektywny i dostosowany do współczesnych realiów.
Katarzyna Rogozińska
AAC-owe Love, Stowarzyszenie „Mówić bez Słów” – ISAAC Poland
