Opublikowane niedawno wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Dorosłych (PIAAC) za rok 2023, koordynowanego przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), przyniosły Polsce alarmujące wieści. Badanie, które sprawdza podstawowe umiejętności dorosłych w wieku od 16 do 65 lat, obnażyło poważne braki polskiego społeczeństwa w zakresie rozumienia tekstu, kompetencji matematycznych oraz rozwiązywania problemów. Stanowi to wyraźny sygnał, że polski system edukacji i model uczenia się przez całe życie wymagają pilnej interwencji.
Kryzys kompetencji: Polacy na szarym końcu OECD
Wyniki badania PIAAC 2023 są dla Polski wręcz katastrofalne. Z danych wynika, że aż 39% dorosłych Polaków ma niski poziom kompetencji rozumienia tekstu (poziom 1 lub poniżej). Dla porównania, średnia dla państw OECD wynosi 26%. Osoby znajdujące się na tym poziomie potrafią zrozumieć jedynie bardzo krótkie i proste zdania, o ile informacje są podane w sposób bezpośredni. Oznacza to ogromne trudności w sprawnym funkcjonowaniu we współczesnym, cyfrowym świecie, w którym przetwarzanie złożonych komunikatów i dokumentów jest codziennością.
Nie lepiej sytuacja wygląda w innych kluczowych obszarach:
- Matematyka: 38% badanych dorosłych w Polsce znalazło się na poziomie 1 lub poniżej, przy średniej OECD wynoszącej 25%.
- Rozwiązywanie problemów: Aż 48% Polaków nie radzi sobie z wieloetapowym rozwiązywaniem problemów (średnia OECD to 29%).
W ogólnym zestawieniu 31 państw biorących udział w badaniu, Polska zajęła 29. miejsce w rozumieniu tekstu i matematyce, wyprzedzając jedynie Portugalię i Chile. Co najbardziej niepokojące, drastyczny spadek kompetencji dotyczy również najmłodszej badanej grupy (16-24 lata) – w adaptacyjnym rozwiązywaniu problemów młodzi Polacy zajęli ostatnie, 31. miejsce. W stosunku do poprzedniej edycji badania Polska odnotowała gigantyczny spadek – o 31 punktów w czytaniu ze zrozumieniem i 21 punktów w matematyce.
Konsekwencje dla gospodarki i społeczeństwa
Jak zauważają eksperci, tak niskie wskaźniki to „cichy hamulec gospodarki”. W epoce sztucznej inteligencji, automatyzacji i szybkiego postępu technologicznego pracownicy, którzy nie potrafią sprawnie czytać ze zrozumieniem instrukcji czy uczyć się nowych procedur, ryzykują wykluczeniem z rynku pracy. Polska gospodarka, dotychczas opierająca się na taniej sile roboczej, nie będzie w stanie skutecznie konkurować z państwami rozwiniętymi bez podniesienia kompetencji kapitału ludzkiego. Dyplom ukończenia szkoły nie gwarantuje już rzeczywistych umiejętności.
Jak odwrócić ten trend? Edukacja kluczowych kompetencji od najmłodszych lat
Wyniki badania PIAAC pokazują, że problemów z rozumieniem tekstu nie rozwiązuje się z dnia na dzień w dorosłym życiu – wymagają one systematycznej pracy już od pierwszych lat szkolnych. W odpowiedzi na te wyzwania, polskie szkoły i poradnie psychologiczno-pedagogiczne mogą sięgnąć po nowoczesne narzędzia, takie jak program mTalent Czytanie ze zrozumieniem.
Jest to kompleksowy, interaktywny program stworzony przeznaczony do nauki, doskonalenia i terapii umiejętności rozumienia tekstu dla dzieci i młodzieży. Program został oparty na wiedzy ekspertów Polskiego Towarzystwa Dysleksji i odpowiada na kluczowe problemy zdiagnozowane przez OECD.
Co oferuje mTalent Czytanie ze zrozumieniem?
Narzędzie to skutecznie zapobiega wtórnemu analfabetyzmowi poprzez:
- Trzy poziomy trudności (7+, 11+, 14+): Program pozwala na indywidualizację pracy i dostosowanie tekstów do wieku oraz umiejętności ucznia – od elementarnego czytania po analizę trudniejszych tekstów użytkowych.
- Rozwój krytycznego myślenia: Ćwiczenia nie polegają tylko na mechanicznym odczytywaniu słów, ale uczą wyszukiwania ukrytych informacji, wyciągania wniosków, porządkowania danych i łączenia faktów z różnych źródeł – dokładnie tych umiejętności, których brakuje niemal połowie dorosłych Polaków.
- Wsparcie dla uczniów z trudnościami: Materiały są doskonałe do terapii pedagogicznej, pomagając uczniom z ryzykiem dysleksji przełamywać bariery w nauce.
- Bogactwo materiałów: Baza blisko 1200 ekranów interaktywnych oraz ponad 250 kart pracy do wydruku, które można uruchomić na dowolnym urządzeniu (komputer, tablet, tablica interaktywna) bez konieczności instalacji.
Inwestycja w nowoczesne narzędzia edukacyjne to jedyna droga do zatrzymania spadku kompetencji podstawowych. Jeśli chcemy, aby w kolejnych edycjach badania PIAAC młodzi dorośli potrafili sprawnie analizować informacje, szkoła musi przestać skupiać się wyłącznie na zapamiętywaniu, a zacząć uczyć przetwarzania wiedzy. Programy takie jak mTalent to inwestycja, która w przyszłości zaowocuje społeczeństwem gotowym na wyzwania nowoczesnej gospodarki.
