Instytut Badań Edukacyjnych (IBE) postawił kropkę nad i w pracach nad fundamentalną zmianą polskiego systemu edukacji. Projekty nowych podstaw programowych, obejmujące zarówno przedszkola, jak i szkoły podstawowe, są już gotowe i po przejściu recenzji trafiły do Ministerstwa Edukacji Narodowej (MEN), gdzie czeka je proces legislacyjny.
Start od września 2026 – wprowadzanie zmian etapami
Choć „Reforma26” brzmi jak jednorazowe tąpnięcie, w rzeczywistości jest to długoterminowy plan. W życie wejdzie stopniowo, a pierwsze etap czeka nas od 1 września 2026 roku. Wówczas nowe zasady zaczną obowiązywać w przedszkolach oraz w klasach I i IV szkoły podstawowej. Pełne wdrożenie zmian ma zakończyć się dopiero w 2030/2031 roku, kiedy to uczniowie najstarszych klas szkoły podstawowej będą zdawali nowy egzamin ósmoklasisty.
Harmonogram:
- 1 września 2026 – przedszkole, I i IV klasa szkoły podstawowej
- 1 września 2027 – II i V klasa szkoły podstawowej
- 1 września 2028 – III i VI klasa szkoły podstawowej
- 1 września 2029 – VII klasa szkoły podstawowej
- 1 września 2030 – VIII klasa szkoły podstawowej
Cele MEN: Spójność, praktyka i Profil Absolwenta
Nad kształtem nowych dokumentów pracowało grono 200 ekspertów, w tym pedagodzy, nauczyciele akademiccy i przedstawiciele organizacji pozarządowych. MEN wyznaczyło kilka kluczowych kierunków reformy, które mają przenieść edukację na wyższy poziom:
- Wspólny Fundament: wprowadzenie spójnej, ogólnej części podstawy programowej dla wszystkich etapów.
- Urealnienie Treści: dopasowanie zakresu materiału do faktycznych potrzeb uczniów, czasu lekcyjnego i wymagań egzaminacyjnych.
- Kompetencje Przyszłości: skupienie się na rozwoju kompetencji przekrojowych i zwiększaniu sprawczości uczniów.
Najważniejszą nowością jest jednak Profil Absolwenta i Absolwentki. Ten dokument, stanowiący swoisty drogowskaz, precyzuje kluczowe kompetencje i wartości, które mają towarzyszyć uczniom na każdym etapie kształcenia, jasno wyznaczając cel edukacji – lepsze przygotowanie młodych ludzi do życia w społeczeństwie i na rynku pracy.
Zakres zmian: Od przyrody po informatykę
Projekty nowych podstaw programowych obejmują niemal wszystkie przedmioty nauczane w szkole podstawowej. Pełen wachlarz dokumentów, jest dostępny publicznie:
- Biologia (pdf)
- Chemia (pdf)
- Edukacja dla bezpieczeństwa (pdf)
- Edukacja obywatelska (pdf)
- Edukacja wczesnoszkolna (pdf)
- Etyka (pdf)
- Fizyka (pdf)
- Geografia (pdf)
- Historia (pdf)
- Informatyka (pdf)
- Język mniejszości narodowej lub etnicznej (pdf)
- Język obcy – nowożytny (pdf)
- Język polski (pdf)
- Język regionalny – język kaszubski (pdf)
- Kształcenie ogólne w szkole podstawowej (pdf)
- Kształcenie ogólne w szkole podstawowej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (pdf)
- Matematyka (pdf)
- Muzyka (pdf)
- Plastyka (pdf)
- Przyroda (pdf)
- Wychowanie przedszkolne (pdf)
- Zajęcia praktyczno-techniczne (pdf)
Co się zmieni w przedszkolu?
Nowa podstawa programowa do edukacji przedszkolnej wprowadza ważne zmiany m.in. katalog kompetencji fundamentalnych i przekrojowych, a także rozszerza listę kluczowych osiągnięć na koniec wychowania przedszkolnego do 9 obszarów:
- społecznego,
- osobistego,
- językowego,
- matematycznego,
- przyrodniczego,
- technicznego,
- cyfrowego,
- artystycznego,
- ruchowego.
Jedną z nowości jest wprowadzenie do katalogu kompetencji fundamentalnych umiejętności cyfrowych w tym zwłaszcza, jak wyjaśnia Małgorzata Barańska „zdolność bezpiecznego i krytycznego korzystania z technologii cyfrowych”. Nowa podstawa określa również – zgodnie z profilem absolwenta określonym przez MEN – potrzebę rozwijania sprawczości dzieci.
Małgorzata Barańska, współautorka nowej podstawy natomiast uspokaja „To nie jest tak, że te kompetencje zostaną ukształtowane ostatecznie w przedszkolu. Chodzi o to, że te kompetencje, o których tu jest mowa, mają być kształtowane przez cały okres bycia dziecka, a potem już młodego człowieka w systemie edukacji”.
Uwaga!
19 listopada do konsultacji społecznych zostały skierowane pierwsze projekty podstaw programowych, w tym do wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej. Czas na zgłaszanie uwag mija 18 grudnia 2025 r. Wszelkie sugestie można przesyłać za pośrednictwem specjalnego formularza kontaktowego dostępnego pod linkiem:
https://ankiety-sio.men.gov.pl/index.php?r=survey/index&sid=491667&newtest=Y&lang=pl
Obejrzyj nagranie szkolenia autorstwa Małgorzaty Barańskiej i Magdaleny Łyszkowskiej – współautorek nowej podstawy programowej – pt. „Nowa podstawa programowa w przedszkolu – kluczowe zmiany, które warto znać”.
Chcesz wiedzieć więcej? Sprawdź źródła!
Projekty podstaw programowych oraz szczegółowe informacje o postępach prac są dostępne bezpośrednio na stronach Ministerstwa i IBE:
- Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) https://reforma26.men.gov.pl/
- Instytut Badań Edukacyjnych (IBE) https://ibe.edu.pl/pl/reforma26
- Webinary IBE z twórcami podstaw programowych https://www.youtube.com/playlist?list=PLwhl-IgRGLcpebnXMZ5Jxinq71xGn6lBb
- Profil Absolwenta i Absolwentki https://ibe.edu.pl/pl/profil-absolwenta-i-absolwentki
